1. Đặc điểm, nguyên nhân gây bệnh
- Bệnh Viêm da nổi cục là bệnh truyền nhiễm do một loại vi rút thuộc họ Poxviridae gây ra trên trâu, bò (bệnh này còn được gọi là bệnh Da sần trên trâu,
bò) và cùng chi với vi rút gây bệnh Đậu trên dê, cừu. Vi rút này không lây nhiễm và gây bệnh trên người.
- Bệnh viêm da nổi cục thường phát sinh mạnh vào giai đoạn thời tiết nóng ẩm, mưa xen kẽ, đặc biệt từ tháng 4 đến tháng 8 hằng năm, khi côn trùng truyền bệnh phát triển mạnh.
- Đường truyền lây chủ yếu qua côn trùng đốt như muỗi, ruồi, ve, mòng; bệnh cũng có thể lây truyền do vận chuyển trâu, bò mang mầm bệnh, sử dụng chung máng ăn, uống, khu vực cho ăn, sữa, tinh dịch và qua tiếp xúc trực tiếp.
- Một số yếu tố làm tăng nguy cơ dịch bệnh gồm: Chuồng trại ẩm thấp, chăn thả gia súc tự do không kiểm soát, mua bán vận chuyển gia súc không được kiểm dịch, gia súc không được tiêm phòng đầy đủ
- Vi rút nhạy cảm với môi trường pH kiềm hoặc axít; có thể tồn tại ở môi trường pH = 6,6 - 8,6 trong 5 ngày ở nhiệt độ 370C; trong các nốt da hoại tử trên 33 ngày, trong các lớp vảy khô lên đến 35 ngày và ít nhất 18 ngày trong da phơi khô.và có thể bị tiêu diệt ở nhiệt độ 650C trong 30 phút, 550C trong 2 giờ…; vi rút nhạy cảm với ánh sáng mặt trời và chất tẩy rửa có chứa dung môi lipid, nhưng trong điều kiện môi trường tối và ẩm ướt vi rút có thể tồn tại trong nhiều tháng.
2. Triệu chứng, bệnh tích
Trâu, bò mắc bệnh thường có những dấu hiệu dưới đây:
- Sốt cao, có thể trên 41°C, bỏ ăn, suy nhược và gầy yếu.
- Giảm năng suất sữa rõ rệt ở gia súc đang cho con bú;
- Viêm mũi, viêm kết mạc và tiết nhiều nước bọt;
- Sưng hạch bạch huyết bề mặt.
- Hình thành các nốt sần có đường kính từ 2 đến 5 cm, đặc biệt là ở da đầu, cổ, chân, bầu vú,… trong vòng 48 giờ sau khi bắt đầu phản ứng sốt. Các nốt sần này có hình tròn, chắc và nhô cao trên da...
- Các nốt sần lớn có thể bị hoại tử và cuối cùng là xơ hóa và tồn tại trong vài tháng; để lại các vết sẹo có thể tồn tại vĩnh viễn.
- Các mụn nước, vết hoại tử và vết loét có thể xuất hiện ở màng nhầy của miệng và đường tiêu hóa cũng như trong khí quản và phổi.
- Chân và các bộ phận vùng bụng khác của cơ thể như bao da, ức, bìu và âm hộ có thể bị tiết dịch, khiến con vật không muốn di chuyển.
- Bò đực có thể bị vô sinh vĩnh viễn hoặc tạm thời; Bò mang thai có thể sảy thai và động dục trong vài tháng.
3. Biện pháp phòng chống bệnh
- Thống kê toàn bộ các hộ chăn nuôi trâu, bò trên địa bàn.
- Người chăn nuôi chủ động theo dõi, kịp thời phát hiện các trường hợp trâu, bò có biểu hiện bị bệnh, nghi bị bệnh, báo cáo chính quyền, cơ quan thú y để triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh; không bán chạy giết mổ vận chuyển gia súc ra khỏi khu chăn nuôi.
- Chỉ mua, tiếp nhận trâu, bò rõ nguồn gốc, đã qua kiểm dịch theo quy định.
- Thực hiện tiêm đầy đủ vắc xin phòng bệnh viêm da nổi cục cho cho trâu, bò.
- Tổ chức cách ly toàn bộ trâu, bò chưa có biểu hiện của bệnh Viêm da nổi cục; nuôi nhốt trâu, bò tại các khu vực có trâu, bò mắc bệnh, nghi mắc bệnh.
- Tổng vệ sinh, phun thuốc sát trùng, thuốc diệt côn trùng, ruồi, muỗi, ve, mòng liên tục trong vòng 03 tuần tại các hộ chăn nuôi có trâu, bò có biểu hiện bị bệnh, nghi bị bệnh; đồng thời tổng vệ sinh, phun thuốc sát trùng toàn bộ các vùng có nguy cơ cao, xung quanh hộ chăn nuôi có trâu, bò bị bệnh.
- Khoanh vùng dịch và lập chốt tạm thời để kiểm soát việc vận chuyển trâu, bò ra, vào các xã có dịch; trường hợp cần thiết thành lập đội kiểm soát lưu động để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các trường hợp cố tình vận chuyển trâu, bò ra, vào các xã có dịch…
- Thực hiện các biện pháp kỹ thuật trong phòng, chống bệnh Viêm da nổi cục theo hướng dẫn của cơ quan Thú y.
Chủ động phòng bệnh luôn là giải pháp hiệu quả và ít tốn kém nhất. Mỗi hộ chăn nuôi cần thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh, thường xuyên theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi và phối hợp chặt chẽ với cơ quan thú y khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Sự chủ động của người chăn nuôi không chỉ góp phần bảo vệ đàn gia súc của gia đình mà còn giúp ngăn chặn dịch bệnh lây lan trên diện rộng, bảo đảm phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững.
